Kofeina jest związkiem z grupy metyloksantyn, naturalnie występującym między innymi w kawie, herbacie, guaranie i nasionach koli. Historia napojów zawierających kofeinę jest znacznie starsza niż poznanie jej budowy chemicznej. Różne społeczności niezależnie rozwinęły zwyczaje związane z roślinami, które są jej źródłem.
Ta sama substancja z różnych źródeł
Kofeina może pochodzić z kawy, herbaty, guarany lub innego materiału albo być dodana w postaci wyodrębnionego związku. Nazwa źródła nie zmienia tego, że trzeba uwzględniać łączną ilość. Zawartość w naparze zależy także od przygotowania, a w ekstrakcie od specyfikacji. Nie można więc wyliczyć kofeiny z samej masy rośliny. Przy porównaniu przydatna jest jawnie podana ilość substancji w porcji i uwzględnienie pozostałych produktów używanych tego dnia.
Znaczenie i zastosowanie
Współcześnie kofeina występuje również jako wyodrębniony surowiec do receptur. Określenie „bezwodna” opisuje postać chemiczną, a nie osobną roślinną odmianę kofeiny. Jej rozpoznawalność wiąże się z pobudzającym wpływem na układ nerwowy. Przy porównywaniu produktów ważna jest łączna ilość ze wszystkich składników: guarana i ekstrakt herbaciany także mogą ją dostarczać. Naturalne pochodzenie nie oznacza braku działania, a kubek napoju i kapsułka nie muszą zawierać porównywalnej ilości tej substancji.
W praktyce
Ta sama cząsteczka może pochodzić z różnych źródeł, dlatego określenie „naturalna” nie oznacza innego, nieaktywnego rodzaju kofeiny. W preparacie wieloskładnikowym należy uwzględnić ilość z wszystkich materiałów, a nie tylko osobny dodatek nazwany kofeiną. Guarana, kola i herbata mogą wnosić ją niezależnie od obecności takiego dodatku. Masa ekstraktu nie podaje automatycznie dokładnej ilości związku. Również podobna objętość dwóch napojów nie gwarantuje identycznej zawartości. Przy porównaniu produktu przydatne są wartości odnoszące się do tej samej zalecanej porcji. Własne skojarzenie z filiżanką kawy nie zastępuje danych i ostrzeżeń z etykiety konkretnego preparatu.