Żeń-szeń syberyjski jest handlową nazwą eleuterokoka kolczastego, Eleutherococcus senticosus. Ten krzew wywodzi się ze wschodniej Azji i nie należy do tego samego rodzaju co Panax ginseng. Nazwa „żeń-szeń” ułatwiła mu rozpoznawalność w handlu, ale może też prowadzić do pomyłek przy porównywaniu receptur.
Dlaczego nazwa handlowa bywa myląca
Eleuterokok kolczasty nie należy do rodzaju Panax. Łączenie go w nazwach handlowych z żeń-szeniem nie czyni tych roślin zamiennymi. W opisach eleuterokoka można spotkać inne oznaczane grupy związków niż ginsenozydy charakterystyczne dla Panax. Warto więc najpierw rozpoznać nazwę botaniczną, a dopiero później porównywać ekstrakty. Wspólne skojarzenie z tradycją zielarską nie jest informacją o jednakowym składzie.
Znaczenie i zastosowanie
Jako surowiec wykorzystuje się przede wszystkim części podziemne, z których przygotowuje się proszek i ekstrakty. W historii współczesnego zielarstwa eleuterokok jest mocno kojarzony z zainteresowaniem roślinami określanymi mianem adaptogenów. Charakterystycznymi związkami podawanymi w specyfikacji wyciągów są eleuterozydy. Nie są to ginsenozydy znane z rodzaju Panax. Czytając etykietę, warto więc sprawdzić nazwę łacińską i standaryzację zamiast kierować się wyłącznie wspólnym członem nazwy handlowej.
W praktyce
Eleuterokok i rośliny rodzaju Panax należą do różnych rodzajów botanicznych, mimo utrwalonego wspólnego określenia handlowego. Ich charakterystyczne grupy związków nie są identyczne. Eleuterozydów nie należy odczytywać jako innej nazwy ginsenozydów. To ważne szczególnie wtedy, gdy porównuje się procenty standaryzacji, ponieważ odnoszą się do różnych materiałów i oznaczeń. Samo słowo „żeń-szeń” może ukrywać te różnice. Współczesny ekstrakt warto identyfikować według gatunku, części rośliny i procesu przygotowania. Nazwa regionu nie podaje masy składnika ani jego stężenia. Historia popularności roślin adaptogennych jest ciekawym kontekstem, lecz nie stanowi pełnej specyfikacji gotowego produktu.